Not a Tumor

16 januari 2011

Star Wars: Episode I - The Phantom Menace (1999)

Ik hou

van Star Wars, en bijgevolg heb ik een hekel aan de prequel trilogie. Iedereen die van Star Wars houdt zou er eigenlijk hetzelfde over moeten denken. Toen George Lucas na vijftien jaar plots zin kreeg om zijn succesfranchise nog eens nieuw leven in te blazen stond de wereld op zijn kop. Hoge verwachtingen, natuurlijk, maar wat George Lucas met The Phantom Menace creëerde is een complete abominatie. Makkelijk de grootste teleurstelling aller tijden: probeer maar eens een film te bedenken waar meer mensen zo sterk naar uitkeken en die nog zuurder bleek te zijn dan deze. Die bestaat gewoon niet, omdat George Lucas met deze film niet alleen zijn complete fanbase, maar ook zijn eigen origineel product volledig te kakken zette. Het introduceert plothole na plothole, de continuïteit wordt compleet verprutst, personages worden minder interessant... het achtergrondverhaal dat in een paar zinnen vermeld wordt in de originele trilogie is ontelbaar veel sterker dan deze uiteindelijke uitvoering. Een onderbouwde recensie kan ik hier niet over geven, maar ik kan wel alles opsommen wat er mis is met deze film. Daarmee zal dit ongetwijfeld een gigantisch artikel vol gezeik worden, maar het zij zo.

Het begint al meteen bij de grote voorbijscrollende tekst. Typerend voor Star Wars is dat de beginsituatie altijd uitgelegd wordt aan de hand van een geschreven boodschap. Natuurlijk is dat in principe slecht filmmaken, maar het is nu eenmaal iconisch geworden voor de serie. Er heerst onrust in de Galactische Republiek omdat er een conflict is over het belasten van handelsroutes, waarop de handelsfederatie een blokkade opstelt rond de planeet Naboo. Waarom Naboo? Geen idee. Aangezien het Congres het probleem niet oplost worden er twee Jedi gestuurd om de boel uit te praten.

Klinkt dat überhaupt als Star Wars? Er wordt geen oorlog gevoerd, er is geen groots goed-versus-slecht verhaal. Neen, George Lucas schotelt ons hier een politiek geladen verhaal voor dat bij momenten belachelijk saai wordt. De epiek tussen de simpele held en opperschurk was iets voor het oude Star Wars, bij de prequels leer je tenminste nog iets over intergalactische handelswetten! En dan nog te bedenken dat ik deze film voor de eerste keer in de bioscoop zag: ik was toen negen jaar oud, het kan niet dat ik toen ook maar iets van deze film begreep. En dat terwijl Star Wars toch altijd veel aantrek heeft gehad bij jongeren.

De personages in The Phantom Menace zijn eendimensionaal tot in het belachelijke. Geen enkel van hen heeft een uitgewerkte persoonlijkheid, een handvol hebben een oversimpele persoonlijkheid en de grote meerderheid wordt gedefinieerd door hun beroep en uitzicht. En dat was misschien nog wel de grote kracht van de originele trilogie: er zijn hier helaas geen Luke Skywalkers of Han Solo's te bespeuren. Er is geen enkel personage dat je doorheen de film meesleurt, dat ervoor zorgt dat je meevoelt met het verhaal. Qui-Gon Jin komt nog het dichtst in de buurt, maar is allesbehalve interessant. Het is niet zo dat je echt kan zeggen dat je Qui-Gon tof vindt, maar hij is zowat het enige personage dat effectief een persoonlijkheid heeft, al zij het redelijk oppervlakkig. Zelfs Obi-Wan Kenobi is gereduceerd tot een vervelend ventje dat altijd maar zit te klagen, terwijl ze gewoon zijn persoonlijkheid van A New Hope hadden kunnen overnemen.

Obi-Wan en Qui-Gon zijn de twee die naar de blokkade worden gestuurd. Wanneer ze binnenkomen worden ze ontvangen door een protocoldroid (zo'n robot à la C-3PO) die gelijk kan zien dat het Jedi zijn. Nute Gunray - een belangrijk persoon binnen de handelsfederatie - zegt dat de Jedi geliquideerd moeten worden. De protocoldroid brengt hen wat te drinken. Qui-Gon merkt even op dat het een gevaarlijke situatie is en drinkt dan zonder aarzeling de drank op. Denk even terug aan een andere productie waar George Lucas wat te zeggen had: Indiana Jones and the Temple of Doom. Daar wordt Indy in de introscène al meteen vergiftigd via een drankje, zodat ze kunnen onderhandelen met het tegengif. Dat is precies wat Nute Gunray hier had kunnen doen: de Jedi vergiftigen. Maar neen, daar waren ze zelf blijkbaar niet opgekomen. Ze hebben een beter plan: ze sluiten eerst de deuren, zodat de Jedi alvast op hun hoede zijn. Vervolgens blazen ze hun schip op, zodat ze weten dat er gevaar dreigt. En dan vullen ze de kamer met een giftig gas. Een dik, wit, rokerig gas. Ze hadden een ander gas kunnen gebruiken dat niet zo duidelijk opvalt - koolstofmonoxide komt meteen bij mij op - of ze hadden zelfs het raam gewoonweg kunnen openzetten om zo alle zuurstof uit de kamer te halen. Maar neen, een dik, opvallend cartoonesk gas.

Je zou dan denken dat de Jedi gelijk de deur in stukken gaan hakken (zoals we ze twee minuten later zien doen), maar neen: ze houden hun adem in en wachten gewoon af. Na pakweg vijf seconden (hou die deur gewoon een week gesloten!) beveelt Nute om de deuren te openen en de nu vast wel levenloze lichamen te verwijderen. George Lucas heeft in de 90's meer James Bond gekeken dan goed voor hem is. De battledroids worden met alle gemak vernietigd, het is pas wanneer er twee droidekas (met een eigen krachtschild) opduiken dat de Jedi moeten vluchten. Deze tegenstander kunnen ze niet aan. Ze komen erachter dat het droidleger klaar staat om Naboo binnen te vallen, en besluiten dat ze Naboo moeten waarschuwen. Dus ze kruipen elk een apart ruimteschip binnen en gaan mee aan grond. Vraag: hoe kan je een stad waarschuwen voor een leger als je gelijktijdig met hen arriveert? En waarom kruipen Qui-Gon en Obi-Wan in aparte schepen? De kans dat ze elkaar op de grond tegenkomen is behoorlijk klein. En waarom doet de handelsfederatie dit allemaal? We komen er later achter dat Palpatine hen de opdracht geeft uit zelfbelang, maar er wordt nooit enige vorm van een motief gegeven achter het gedrag van de handelsfederatie. Bijzonder veel vragen voor één scène.

Het bestuur van Naboo is inmiddels aan het videochatten met Palpatine, maar hun beeld valt weg. "Een invasie!", weten ze meteen, terwijl dat een miljard dingen kan betekenen. Misschien wordt de antenne geblokkeerd? Misschien ligt de server plat? Het is nogal een flinke veronderstelling om meteen naar "invasie" te springen wanneer je verbinding even wegvalt.

En dan maakt Qui-Gon - die inmiddels aan land gekomen is - de grootste fout in de film. Hij redt het leven van Jar Jar Binks. Jar Jar is het meest bespottelijke, frustrerende en beledigende personage dat ooit een franchise van deze grootte bevuild heeft. Hij is luid, alomtegenwoordig, nooit grappig en duidelijk beïnvloed door kleurlingen in de tijd dat slavernij nog oké was. Het is verwonderlijk dat hij niet de hele film in blackface rondloopt.

Obi-Wan loopt heel toevallig voorbij (komt dat even goed uit zeg!) wanneer Qui-Gon beslist dat Jar Jar hen moet meenemen naar de Gungan stad. Het idee om koningin Amidala te waarschuwen als je gelijktijdig aankomt sloeg al nergens op, maar als je dan ook nog even andere zaken gaat doen denk ik dat je er van mag uitgaan dat je te laat zal komen. Ze proberen de Gungan leider te overtuigen om te vechten, gebruikmakend van enkele volstrekte leugens ("You and the Naboo form a symbiote circle, what happens to one of you happens to the other one", alsof dat enigszins steek houdt). Aangezien dat mislukt brainwashen ze de leider om hen een voertuig te schenken - een moreel grijs gebied - en vertrekken naar Naboo.

Want Naboo ligt blijkbaar aan de andere kant van de planeet. "De kortste weg naar Naboo is doorheen de planeetkern", zegt de leider namelijk. Dussss: waarom werden de droids niet een paar honderd meter buiten de stad, maar helemaal aan de andere kant van de planeet gedropt? Sterker nog: er wordt gezegd dat Naboo geen leger heeft, enkel een kleine burgerwacht, dus waarom worden de droids niet rechtstreeks de stad in gedropt? En waarom is de kern van de planeet gemaakt uit water? Ik heb geen idee of dat überhaupt mogelijk is, maar het klinkt toch vrij niet geheel overtuigend.

Nog zo'n punt waarom The Phantom Menace brol is: er zit geen spanning in de film. Wanneer Qui-Gon en Obi-Wan in contact komen met een honderden meters groot zeemonster schrikken ze nog geen seconde. Ze blijven gewoon cool zitten en varen achterwaarts weg. Ze weten al dat er niets gaat gebeuren, en dus weten wij als kijker dat er niets zal gebeuren. Hetzelfde verhaal met de droids. Hoewel je kan zeggen dat de clones in de originele trilogie ook niet bepaald de meest accurate schutters zijn, zijn de droids toch wel specifiek voor die taak geproduceerd. Het zijn robots met één doel: mensen neerschieten, en dat lukt hen nooit. Een gigantische designfout voor zo'n massaproductie. En de clones hadden natuurlijk nog Darth Vader, de bad motherfucker waar niemand mee solde. Phantom Menace heeft Darth Maul: één van de zwakste schurken aller tijden. Hij krijgt ochgod twee zinnen binnen de film, en verder moet hij het maar hebben van zijn schmink en de pinnen op zijn hoofd. Het design is zeer knap, daar niet van, maar Maul is wederom nauwelijks een personage, laat staan een dreiging.

Koningin Padmé Amidala weigert een verdrag te tekenen en wordt door Nute Gunray weggestuurd. Hij weet dat de 2 Jedi op de planeet rondlopen (hij heeft het zelf al tweemaal gezegd) en Amidala is de belangrijkste pion in het hele plan, dus welke bewaking krijgt ze? Acht droids. For fuck's sake, in de beginscène met de giftige rook hebben de twee er meer neergemaaid zonder enige moeite. Mijn voorstel: TWEE DROIDEKAS. De Jedi hebben twee gevechten gehad: één kostte geen enkele moeite om te overwinnen, van de andere liepen ze weg. Dan is het niet bepaald raketwetenschap om te beslissen welke bewaking je aan de sleutelfiguur van je plan oplegt. Sterker nog: stuur vijf droidekas. Of twintig. Er is toch geen leger waar ze zich mee bezig kunnen houden, dus er is letterlijk geen enkele reden om het niet te doen.

De Jedi, Amidala en haar entourage ontsnappen in een ruimteschip, maar moeten voorbij de blokkade zien te geraken. Het vuur wordt geopend. Het is moeilijk te zeggen wie nu dom is: Qui-Gon of Nute Gunray. Aan de ene kant is het een heel gevaarlijk plan en zouden ze allemaal makkelijk kunnen sterven. Maar aan de andere kant is Nute Gunray de sigaar als Amidala sterft. In ieder geval gebeurt er dan een cliché dat ik nooit echt begrepen heb: de schildgenerator wordt geraakt en valt uit. Hoe kan een schildgenerator geraakt worden? Het is toch de bedoeling dat dat een schild aan het genereren is zodat vijandig vuur het schip niet kan deren? Dat lijkt mij zelfs zo'n beetje de definitie. Simpele oplossing: steek gewoon een extra schildgenerator op je schildgenerator zodat je zeker bent dat het niet geraakt kan worden. Goed, een bende astromechdroids wordt naar de schildgenerator gestuurd, en het is de bekende R2-D2 die uiteindelijk het schild terug werkende krijgt (door een kabeltje in te steken, grappig genoeg). Nu het schild terug werkt kan het schip probleemloos doorheen de blokkade vliegen en van Naboo ontsnappen. Behoorlijk zwakke blokkade, als je het mij vraagt. Sowieso: als elk schip dan toch over een schildgenerator beschikt kunnen die toch allemaal probleemloos rond die blokkade heen vliegen?

R2 is de held van het schip en wordt naar de koningin gebracht (klinkt niet al te logisch, maar kom). Nu, later in de film komen we te weten dat de koningin en één van haar dienaars van plaats gewisseld hebben: de echte Padmé Amidala is gewoon één van de diensters, en het meisje op de troon is in feite slechts een dienstmeisje. En wat doet dit dienstmeisje? Ze beveelt de koningin om R2 schoon te maken. Een behoorlijk ballsy move. Er blijkt iets mis te zijn met de hyperdrive, dus ze landen op Tatooine, waar Qui-Gon op zoek gaat naar het onderdeel. En wie neemt hij mee voor deze onderneming? Amidala (verkleed als dienstmeisje), R2-D2 en Jar Jar. Precies wie ik zou kiezen om zo onopvallend mogelijk rond te lopen, inderdaad. En Jar Jar in Tatooine, tja... hij trapt in een drol, verlamt zijn tong, er is een scheetgrap... u begrijpt dat ik daar geen woorden aan vuil ga maken.

Enter Anakin Skywalker. Kinderen zijn wel vaker vervelend, maar Anakin is echt een klasse op zichzelf. Allereerst is ook hij alweer geen personage. De persoon die later uitgroeit tot Darth Vader is een engeltje, met een vocabulaire variërend van "aw shucks" tot "jee wizz". Een rotventje is het gewoonweg. En hij wordt dan nog eens gespeeld door Jake Lloyd ook, een afschuwelijk slechte kindacteur. En dat is niet eens mijn mening: na Phantom Menace heeft Lloyd nog één film gemaakt, vooraleer hij zelf besliste dat dat hele acteren toch niets voor hem is. In hetzelfde jaar als The Phantom Menace kwam bijvoorbeeld ook The Sixth Sense uit, waar Haley Joel Osment toonde dat er genoeg kinderen zijn die wel kunnen acteren. Maar George Lucas en zijn bodemloze zak geld vonden blijkbaar niemand die Jake Lloyd kon overtreffen.

Anakins baas Watto - een extreme gierigaard met een grote neus en rauwe stem (hoezo een Jood?) - garandeert Qui-Gon dat ze dat onderdeel nergens anders hebben dan in zijn shop. Qui-Gon accepteert dit blindelings. Nu, de valuta die de groep bij zich heeft is nutteloos op Tatooine en de Jedi mindtrick werkt niet, dus welke keus is er nog voor Qui-Gon en co? Het onderdeel stelen? Hun schip inruilen voor een kleiner, werkend schip? Een ander schip stelen? Een ruimtetaxi bellen? Meeliften met een schipbezitter (zie ook: Star Wars: A New Hope)? Neen: Qui-Gon gaat gokken op een podrace! Hij zet zijn schip in op Anakin, die nog nooit een race geëindigd, laat staan gewonnen heeft.

Aangezien we nu al een hele tijd weten dat R2-D2 op het vluchtschip van Amidala zat, is het hoog tijd om C-3PO te introduceren. Deze werd blijkbaar gebouwd door Anakin om zijn moeder te helpen. In welke mate zijn moeder nood had aan een droid die excelleert in protocol en taal weten we niet, maar het lijkt weer een behoorlijk geforceerde referentie naar de originele films. Het was zoveel logischer geweest om de twee om te wisselen: C-3PO als vertaaldroid van koningin Amidala, R2-D2 gebouwd door Anakin om zijn moeder te helpen. Maar neen, zelfs zo'n kleine dingen worden fout gedaan in The Phantom Menace. Sterker nog, als we eerlijk zijn hadden de twee droids gewoon niet in deze prequels moeten zitten, want dat deze twee ooit bezit van Darth Vader waren zorgt weer voor een hoop nieuwe plotgaten.

Misschien wel de pijnlijkste poging om de originele films te veranderen vinden we in de Force. Nu, Star Wars is geen science-fiction, belange niet. Het is simpele fantasy met robots en lasers, waar geen wetenschappelijk gebrabbel in zit. Maar toch probeert Lucas juist dat te doen. 'The Force' was misschien wel het meest mystieke rond Star Wars. Een kracht die overal en nergens is, die alles verbindt en tot verrassend veel in staat is. Een mooi idee. In Phantom Menace: micro-organismen! De mystieke kracht is niet meer dan een hoop microscopisch klein leven (de zogenaamde midi-chlorians) dat letterlijk overal inzit. Microbiologie heeft geen plaats in Star Wars, toch vreemd dat George Lucas zo'n dingen niet weet.

Ondertussen wordt er wat opgebouwd naar de podrace toe. Zo zien we bijvoorbeeld hoe Sebulba wordt gemasseerd door twee wezens die sterk doen denken aan de Diva van The Fifth Element. Dat klinkt als iets volkomen willekeurig om te zeggen, maar omdat die film nog sterk gaat terugkomen wanneer ik Attack of the Clones bespreek vermeld ik het nu al even. Maar dus: de podrace. De enige écht coole tien minuten binnen de film. Pas op, er is nog altijd geen spanning (ergens hoop je misschien wel dat Anakin crasht en sterft), maar qua mooie beelden waar je niet bij na hoeft te denken doet het zijn werk. Toch triestig dat dàt het hoogtepunt van de film is.

Eén van de redenen dat Anakin uiteindelijk naar de dark side keert is door de dingen die er met zijn moeder gebeuren. Wel, dat kan je hem absoluut niet kwalijk nemen. Ik begrijp dat Jedi geen contact mogen hebben met hun familie enzo, maar was het nu echt zoveel werk om even een Jedi terug te sturen en Anakins moeder vrij te kopen? Je zit nu eenmaal met de persoon met het hoogste midi-chloridian gehalte ter wereld, je zou toch verwachten dat je onnodige (en vooral: vermijdbare) duisternis in zijn leven wil vermijden. De Jediraad zegt het zelfs tegen Anakin, recht in zijn gezicht: "Your thoughts dwell on your mother". Wel, doe er dan ook iets aan! En zelfs al stond het los van elkaar: de Jedi horen toch ridders te zijn. Dan is het wel zo nobel om de vrouw die net van haar zoon gescheiden werd vrij te kopen. Verder leren we in Attack of the Clones dat Anakin nogal een rebel is; geen mens die gelooft dat hij tien jaar lang netjes zou doen wat hem gezegd wordt, vooraleer hij terug zou gaan om zijn moeder te bevrijden uit de klauwen van Watto. Waarom heeft Watto haar eigenlijk als slaaf? Anakin was nog nuttig, zijn moeder lijkt de hele dag thuis te zitten.

En nog zoiets onnozels: de liefdesverhouding tussen Anakin en Padmé. KOMAAN! Padmé is ergens achteraan haar tienerjaren, Anakin is een kleuter. Zoiets werkt niet! Je zit sowieso al met twee non-personages waar je emotie bij wil opwekken, maar dan ook nog eens zo'n gigantisch leeftijdsverschil. De enige sexuele relatie die een jongen op die leeftijd overtuigend kan brengen is met een pastoor, en hoewel dat als een flauwe grap klinkt weet je ook dat het waar is. En het is niet alsof zo'n problemen moeilijk te vermijden zijn: laat een andere vrouw koningin zijn, en toon Padmé als de jonge prinses. Plotgewijs moet je niet eens aanpassingen maken, zo simpel kan een verbetering nu eenmaal zijn...

Qui-Gon wil Anakin trainen, maar mag niet omdat Obi-Wan nog altijd zijn trainee is. DUS: Obi-Wan is geen Jedi. Nu, ik dacht van wel, maar goed, een logische fout aangezien dat precies is wat er in de introducerende tekst staat. "Two Jedi knights", niet "A jedi knight and his apprentice". Het begint er serieus op te lijken dat George Lucas zijn script nooit eens heeft nagelezen. Nog vervelender: in The Empire Strikes Back zegt Obi-Wan dat hij opgeleid werd door Yoda. Hij zegt zelfs dat er veel woede in hem zat. Dat zijn woorden die George Lucas zelf geschreven heeft, en vervolgens geeft hij ons dit vervelend ventje dat opgeleid werd door Qui-Gon Jin.

Yoda waarschuwt Qui-Gon ook nog: er schuilt veel angst in Anakin Skywalker. En, zo zegt hij, "Fear leads to anger, anger leads to hate, hate leads to suffering". Bullshit die nergens op slaat: waarom zou angst naar kwaadheid leiden? En waarom daar al stoppen? Laten we zelf eens een stukje verder improviseren: "Suffering leads to unhappiness, unhappiness leads to resistance, resistance leads to confrontation, confrontation leads to unity, unity leads to togetherness, togetherness leads to love." Driewerf hoera voor Anakin! En de logica staat even sterk als die in de film gehanteerd wordt.

Nadat Palpatine verkozen wordt tot nieuwe kanselier (wat trouwens de reden bleek voor de hele blokkade enzo) keren Amidala en de groep terug naar Naboo. Hoe wordt niet getoond, terwijl ik mij toch meen te herinneren dat ze heel wat moeite hebben gehad om daar te ontsnappen. Je weet wel, die hele blokkade... Wel, daar wordt geen woord over gerept en wanneer we er later naar terugkeren zien we dat er slechts één van de tientallen schepen overgebleven is. Achja, de film is op dit punt toch al hopeloos verloren, dus waarom zouden ze nog proberen? Jar Jar overtuigt de rest van de Gungan om te helpen met het plan om Naboo terug over te nemen. Jar Jar wordt daarop aangesteld als generaal, want dat is hoe je iemands PR-skills beloont. In de strijd die daarop volgt zien we hoe Jar Jar per ongeluk een paar droids vernietigt, en het lijkt onwaarschijnlijk dat hij geen enkele mede-Gungan geraakt heeft.

Qui-Gon, Obi-Wan en Darth Maul houden ondertussen een lightsaber duel dat op niks trekt. In de originele trilogie waren dit echte zwaardgevechten, waar twee respectabele personen het tegen elkaar opnamen. Er zat kracht en emotie achter veel van de slagen. De moderne variant is eerder een ballet met gloeistaafjes. Het is een hoop gespring en behoorlijk sierlijk, maar het komt echt niet over als een gevecht op leven en dood. Daar is het allemaal veel te glad en netjes voor. De omgevingen slaan ook al nergens op (Een ruimte vol gigantische, paarse energiezuilen? Krachtvelden die een gang verdelen?), maar de muziek weet de scène lichtjes te redden. Uiteindelijk legt Qui-Gon het loodje en bengelt Obi-Wan boven een afgrond. Maul kan het makkelijk afmaken, want de lightsaber ligt toch helemaal aan de andere kant van de kamer. Maar hij vergat even dat Jedi tovenaars zijn, dus Obi-Wan springt over hem, grijpt de lightsaber en snijdt hem in twee. Allemaal behoorlijk 'silly'.

Nog 'sillyer' is wat Anakin ondertussen allemaal uitspookt. Hij moet zich verschuilen in het oorlogsgebied (het lijkt toch veel veiliger om Anakin gewoon niet mee te nemen?), dus hij kruipt een ruimteschip in. Hij vertrekt per ongeluk, vliegt per ongeluk het enige overgebleven schip van de blokkade binnen en zorgt er - per ongeluk, uiteraard - voor dat dat ontploft. Wat een heroïsche personages in deze film. Op de grond - waar de Gungan het tegen de droids opnemen - vallen alle droids stil omdat het ruimteschip ontploft. Toch wel een kleine designfout. Waarom kunnen ze niet gewoon verder doen met Gungans afslachten? Dat deze hele climax van de film is natuurlijk een gigantische CGI-drukte is moet ik vast niet meer vertellen. Sommige shots worden letterlijk propvol geduwd met allerlei details, het is bij momenten gewoon veel te veel.

En dan vlak voor de credits starten moet de opzet naar Darth Vader nog afgerond worden. We zouden het bijna vergeten, met al die CGI enzo. Obi-Wan wordt tot Jedi bekroond en hij zegt dat hij Anakin wil opleiden. "Geen sprake van", zegt Yoda, "hij is veel te gevaarlijk. En daarbij is hij al te oud". Precies Yoda, zo zit het. Er werd al eens vastgesteld dat het echt geen goed idee is om Anakin op te leiden, en dat wordt hier prima benadrukt. "Maar... ik heb het Qui-Gon beloofd". Awwwwwww, wel oké dan: als je het beloofd hebt mag het. Het is niet alsof de toekomst van de wereld en het leven van miljoenen mensen hier op het spel staat, toch?

8 januari 2011

De 10 slechtste films van 2010

Driewerf hoera, het is weer lijstjestijd! Verreweg het tofste aan de jaarwisseling is de terugblik op het afgelopen jaar. Op vlak van film was 2010 weer dubbel en dik de moeite met enkele héél sterke films, maar er is natuurlijk ook een hoop brol uitgekomen. Onvermijdelijk, maar helaas. Nu, dit zijn altijd verreweg de minst accurate lijstjes: slechte films probeer je natuurlijk bovenal te vermijden, maar toch trap je vaak genoeg in de val en is een top 10 jammer genoeg weer moeiteloos samen te stellen. Nu zijn slechte films iets speciaals: soms kan een film bij de release middelmatig lijken, maar ontwikkel je er achteraf pas echt haat tegenover de film. Anderzijds is er nog zoiets als de quotering: als ik een film destijds een 6 gaf, betekent dat niet dat die in principe niet onder een 3 kan belanden (ik hanteer ook slechts een vaste puntenschaal sinds halfweg dit jaar). U kan natuurlijk ook afkomen met opmerkingen als "Waarom zit Zot van A. niet in deze lijst?" Het antwoord zal in ieder geval zijn: "Omdat ik die film niet gezien heb, en jij had hetzelfde moeten doen". Dus maakt u zich daar vooral niet te druk om: dit zijn in mijn hoofd momenteel de 10 slechtste films van 2010. Ze kunnen technisch in orde zijn, ze kunnen zelfs Oscars gewonnen hebben: dit is de lijst van films die onder mijn huid gekropen zijn en mij tot in het oneindige geïrriteerd hebben. En voor wie de originele recensies wil lezen: klik op de banners.

Goed, The Book of Eli is verre van een afschuwelijke film. Sterker nog, gedurende een groot deel van de film vond ik em vrij matig. Oké qua regie en acteren, een flauw verhaal dat nogal overdreven Christelijk is, maar kom: we hebben veel erger gezien. Maar dan dat afschuwelijke, desastreuze einde! Om mijn keuze bij te lichten zal ik het hier spoilen, dus als je deze film alsnog wil zien: sla deze alinea gerust over. Voor de rest: het boek waar iedereen op uit is is de bijbel in braillevorm, want Denzel Washington is blind. Niet dat dat op andere momenten effectief zo lijkt: hij vecht bijvoorbeeld onder een brug tegen een schurk met een kettingzaag. Probeer een blinde onder een brug maar eens aan te vallen met een kettingzaag, dan mag hij nog over een volgroeid spider-sense beschikken, hij gaat jou heus niet in elkaar slaan. Een verschrikkelijk vervelende twist die het voor elkaar gekregen heeft om een film waarin Gary Oldman de schurk speelt te verpesten.

In Clash of the Titans tonen de Goden zich in het openbaar, maar toch trekken de sterfelijken hen in twijfel. En daar stopt Clash of the Titans met enigszins steek te houden en verdwijnt de film in een achtbaanrit. Een bijzonder matige achtbaanrit die in zowat elk aspect teleur wist te stellen. Ralph Fiennes en Liam Neeson in één film zonder indruk te wekken: check. Matige special effects: check. Het superieure origineel overhoop gooien: check. Bah.

Prince of Persia krijgt het dan weer voor elkaar om de kritiekpunten op #9 en #10 samen te voegen. Ook dit is een matig indrukwekkende achtbaanrit die nooit echt opwindend wordt, maar toch verpest wordt door het einde. Op een nog frustrerende manier dan Book of Eli dat al deed: wat is er vervelender dan de complete film te verprutsen? Wel - en dit zijn uiteraard weer spoilers - de complete film gewoonweg uitwissen. Weg ermee, alsof het nooit gebeurd is. Aan de climax van de film wordt de film ongeveer een uur teruggespoeld, waarna Jake Gyllenhaal alles oplost en de duidelijkste badguy van het jaar Ben Kingsley al confronteert voor hij effectief iets mispeuterd heeft. Om jezelf naar de haren te grijpen.

Dit is zo'n film waar ik bij de release te mild voor geweest ben. Mijn mening over Alice in Wonderland was een beetje verward, waardoor ik uiteindelijk te gematigd was. Maar enkele kritiekpunten die bijna een jaar ja de release nog altijd vers op mijn geheugen branden : Johnny Depp als de Mad Hatter. De Mad Hatter als gewoonweg Jack Sparrow die soms Schots praat of een tekenfilmfiguur nabootst. Het complete plot van A tot Z. Het feit dat er überhaupt een plot is. De stem van Christopher Lee. Het weinig gebruiken van de paar toffe personages. De koppijn-opwekkende 3D. De finale hoegenaamd "epische" veldslag. DE FUTTERWACKEN! Deze film gaf ons de futterwacken... ik denk dat dat mijn keuze wel rechtvaardigt. Maar ere wie ere toekomst: de eerste film in deze lijst die niet gebogen gaat onder een constante, gatlelijke kleurenfilter.

Oh wat zou Percy Jackson toch al te graag Harry Potter zijn. Maar helaas: de serie is slechts een klein fenomeen en daardoor vooral een luide poging om een franchise te creëren. Pierce Brosnan met het onderlichaam van een paard, dat was amusant ja... Verder is dit vooral een hoop veredelde cameo's van toch niet de eerste de beste acteurs, product placement tot in het belachelijke (Uma Thurman als Medusa die een iPhone gebruikt...) en gewoonweg een film die half-half over de Griekse Mythologie gaat, maar toch muziek van Lady Gaga gebruikt. Verwerpelijk.

Proficiat Kurt Wimmer: u schreef het belachelijkste scenario van 2010. Is Angelina Jolie nu een Russische spionne of niet? Ja! Maar is ze ook een dubbelspionne? Ja! Maar is ze ook een driedubbelspionne? Ja! Zo kunnen we nog wel even doorgaan, denk ik. Het plot wordt tot in het oneindige gewrongen tot het een abstracte vorm heeft aangenomen, en net wanneer je dat accepteert wordt Salt 2 aangekondigd...

Dit was een film die makkelijk zo slecht had kunnen zijn dat het weer goed werd. Het acteerwerk van Pattinson én Brosnan (tweede keer in deze lijst!) in combinatie met het meest hilarische einde dit jaar had voor een komisch meesterwerk kunnen zorgen. Maar neen, het staat vol van het kinderlijke pseudo-drama en voelt aan als een zit van minimaal drie uur. Dat is iets wat ik zelfs met de Twilight-franchise nooit ondergaan ben. Bijna onkijkbaar saai.

Niets pijnlijker dan een slechte komedie. Een slecht drama (zoals Remember Me hierboven) heeft altijd nog de potentie om grappig te zijn, maar zo'n onbedoeld komisch effect is nu eenmaal onmogelijk bij komedies. Nu, normaal heb ik daar niet zoveel last van: de Movie-franchise vermijd ik als de pest (geen Vampires Suck in deze lijst!), net als films van het kaliber Grown Ups, Little Fockers en zoveel meer. Maar wanneer Kevin Smith een film uitbrengt wil je het toch altijd wel eens proberen - Zack and Miri make a Porno was nu eenmaal een recente poging én vrij degelijk - maar deze Cop Out... makkelijk het slechtste dat hij ooit gemaakt heeft. Niet één goede grap. Niet één...

Zelden zo'n slechte adaptatie gezien als The Last Airbender. Neen, ik heb de serie nog altijd niet gezien - dat zal eerder laat dan vroeg gebeuren - maar toch had ik er geen enkele moeite mee om de individuele afleveringen uit deze film te vissen. Stukjes van 5 à 10 minuten staan compleet los van elkaar, er zit geen enkele spanning, humor of zelfs maar iets om interesse te wekken in deze film. The Last Airbender is een vervelende zit die - op de pakweg 1 minuut tai-chi na - absoluut geen toegevoegde waarde kent. Misschien wel Shyamalans slechtste. Precies ja: Shyamalans slechtste, een zwaarder oordeel werd nooit eerder geopperd.

Ik had al een gigantische hekel aan deze film toen hij nog Precious (Based on the Novel Push by Sapphire) heette, en mijn walging is alleen maar gegroeid nu hij blijkbaar plotsklaps omgetoverd werd tot Precious (Base on Nol by Saf). Heeft er hier iemand een reden voor, zoja: gelieve mij zo snel mogelijk in te lichten. Enfin: belachelijk slecht geschreven drama, zwak geregisseerd (die gebakken eieren tijdens een verkrachting, om in te lijsten) en zwak geacteerd (fuck die Oscar!). Is Precious echt zoveel slechter dan de films hierboven? Het zal een nipte race worden, maar wat hier de doorslag geeft is dat ik zowat de enige lijk te zijn die de rotzooi lijkt in te zien. Gelauwerd door critici, publiek én awards, maar op zo'n moment zal ik mijn mening absoluut niet herzien. Sterker nog: iedereen is zot, behalve ik!

6 januari 2011

How to Train your Dragon (2010)

Hoera, Dreamworks heeft met deze How to Train your Dragon eindelijk een animatiefilm op Pixar-niveau gemaakt. Nu ben ik één van die mensen die Pixar tot in het belachelijke overschat vindt, maar het is een vaststaand feit dat ze met kop en schouders boven Dreamworks uitsteken. Maar hun nieuwste is een mooi verhaal dat niet bol staat van de popcultuur-verwijzingen of fysieke humor, en alleen al om die reden is How to Train your Dragon gigantisch veel beter dan de vele Over the Hedge of Flushed Aways die het productiehuis in het verleden heeft uitgebracht. Gezien dit voor een groot deel een Pixar-film lijkt te zijn verrast het mij ook niet dat de film enorm populair en - in mijn ogen - flink overschat wordt, want net als bij quasi de volledige Pixar-catalogus worden er weinig risico's genomen, is het verhaal niets speciaals en kent de film meer dan genoeg fouten. Maar toch: dit is duidelijk de beste film die Dreamworks dusver naar voren heeft gebracht, maar toch kan het niet tippen aan Toy Story 3.

Denk er vooral niet aan dat regisseurs Dean DeBlois en Chris Sanders verantwoordelijk zijn voor Lilo & Stitch, anders klinkt het basisconcept al meteen als recyclage. Hiccup is een Viking zonder Viking-kwaliteiten: klein en mager. In een wereld waar Vikingen tegen draken vechten is hij nogal een buitenbeentje. Hij weet dan een niet-gecatalogiseerde draak neer te halen, en al snel leert hij dat die draken zo slecht nog niet zijn. Pas op: het wordt véél beter uitgewerkt dan dat het in Lilo & Stitch gebeurde, maar origineel is dat natuurlijk niet meer. En ja, ik weet dat de film gebaseerd is op een boekenserie en dat maar half gegronde commentaar is, maar dat verandert de manier waarop je het verhaal ervaart niet.

De manier waarop Hiccup met zijn draak (Toothless) leert omgaan is behoorlijk amusant om te bewonderen. Draken zijn in feite weinig anders dan katten: Toothless is aanvankelijk bang van Hiccup, tempert mettertijd, trekt gekke gezichten en is vooral bezig met eten en slapen. Maar goed, katten zijn dan ook enorm coole dieren en dat gedrag maakt deze draken alleszins aangenaam om bezig te zien. Even belangrijk binnen het verhaal zijn enkele menselijke relaties. De manier waarop Hiccups liefdesinteresse Astrid geschreven werd is hopeloos oppervlakkig: Astrid heeft een half uur lang een hekel aan Hiccup, wordt dan ontvoerd voor een vlucht op Toothless (trouwens een grote Aladdin-ripoff) en plots houdt ze van hem. Dat is even het oude Dreamworks dat weer om de hoek komt kijken. De relatie tussen Hiccup en zijn vader is dan weer veel sterker: de twee lijken in de verste verten niet op elkaar - de vader is het prototype van een Viking - en je ziet hoe moeilijk hij het daarmee heeft. Zeker wanneer de affaire met Toothless uiteindelijk uitkomt voel je hoeveel pijn het de oerprincipiële leider doet om zijn zoon te moeten straffen.

Maar toch is het scenario niet altijd even sterk. Er zijn genoeg plotgaten te bespeuren, zo leren een hoop secundaire personages in de tweede helft van de film op draken vliegen. Net als Hiccup, met als verschil dat Hiccup daar dagen voor nodig had, en die anderen op een half uurtje tijd naar vijandige draken toegegroeid zijn. Nog knapper is echter de moraal van het verhaal; zoals u ongetwijfeld niet zal verbazen is dat er een van tolerantie. De relatie tussen Hiccup en Toothless leert de Vikings dat draken helemaal niet zo slecht zijn als ze altijd dachten. Goed, ze lijken misschien wel groot en gemeen, maar dat zijn slechts vooroordelen. In wezen zijn ze draken even bang als de Vikings zelf zijn. Zouden deze twee groepen niet in harmonie kunnen samenleven? Kunnen we niet..... wat? Een nog grotere, schijnbaar nog gemenere draak? AFSLACHTEN!!!

Voor de stemmen werd er uitvoerig van de Apatow-crew geleend. Jay Baruchel heeft naar mijn mening een te vervelend stemgeluid om als protagonist door de film te gaan, maar Jonah Hill en Christopher Mintz-Plasse zijn degelijk in minder belangrijke rollen. Beste stemacteur is met gemak Gerard Butler als de grote Vikingleider Stoic: Butler amuseert zich duidelijk met de bombast van het personage. Wat wel heel sterk opvalt zijn de accenten: waar de volwassen Vikings met een Schotse tongval praten (in de USA geldt nu eenmaal: Europa is Europa) praten de kinderen dan weer met een Amerikaans accent. Dat Hiccup anders praat, dat zou nog wel kunnen (hij hoort immers "anders" te zijn), maar aangezien het ook voor de andere kinderen geldt stoort deze opzet gewoon heel erg.

En dan is er nog de animatie. Sommige vlieg-sequensen (die iedereen in 3D zo bejubelde) lijken soms een beetje lang door te gaan, iets dat we wel vaker tegenkomen binnen films die het 3D-effect willen gebruiken. Verder leken mij vooral de monden van de volwassen Vikingen (waar meestal een baard voorhangt) niet altijd natuurlijk te bewegen, maar dat is op zich geen groot punt. De film is namelijk prachtig geanimeerd en het overgrote deel is een genot om naar te kijken... maar niet alles. Ik vind het raar dat ik deze opmerking verder niet gehoord heb, maar er zitten 5 à 10 minuten in deze film waar de Vikingpersonages afschuwelijk slecht geanimeerd zijn. De stijl die binnen de hele wereld gebruikt wordt vergaat dan, en het lijken wel (matig tot slechte) videogame filmpjes. Ik heb geen idee hoe dat dit kon gebeuren: te weinig geld of te weinig tijd? Wat mij vooral schokt is dat ik deze commentaar niet eerder gehoord heb: het is overduidelijk en niet zomaar een detail. We doen de vergelijkende test.

Dit is hoe de film er voor een groot deel uitziet. Scherp, realistisch op een cartooneske manier en vooral zeer expressief. Dit is een personage dat emoties kan tonen op een overtuigende manier. En dan kijken we nu naar die enkele mindere momenten (in totaal een stuk of 5 à 10 minuten van de film): de screenshots zien er iets beter uit door de verkleining, dus beeld er de iets minder scherpe texturen zelf bij in. En in beweging wordt het natuurlijk al helemaal triestig.

Deze screenshots doen de verschrikking absoluut geen recht aan, maar er is toch duidelijk een kwaliteitsverschil (ookal lijkt het veel kleiner dan het werkelijk is). Misschien is het een gevolg van de conversie (3D + mist = slechte 2D?), maar het is wat mij betreft toch wel een flinke smet op een - ondanks de vele minpunten - heel aangename film. Dreamworks' beste film, maar er zijn nog altijd meer dan genoeg aspecten om te verbeteren.

4 januari 2011

Mr. Nobody (2010)

Mr. Nobody was een titanenstrijd die ons land zelden gezien heeft. Jaco van Dormaels (van Toto le Héros en Le Huitième Jour) eerste film in veertien (!!!) jaar. In die tijd heeft hij ondermeer zeven jaar aan het scenario gewerkt, een jaar gemonteerd en nog een flinke tijd centen bijeen geschraapt. Uiteindelijk is het met een budget van 37 miljoen euro de duurste Belgische film ooit, waarvan elke cent op het scherm te zien is. Indrukwekkende speciale effecten toveren de surrealistische wereld op het scherm en er werken bekende acteurs als Jared Leto en Diane Kruger mee. Dit is waarschijnlijk de meest Hollywood-aanvoelende Belgische film aller tijden, maar inhoudelijk zou het onmogelijk verder van de hoofdstad van de cinema kunnen staan.

Tegen mijn gewoonte in kent deze recensie spoilers. Ik "verklap" ondermeer het einde, en in hoeverre dit soort film echt spoilbaar is worden de "verrassingen" hieronder wel benoemd. Dat getuigt alleen maar van de impact die deze film op mij had: ik had er nood aan om mijn gedachten in verband met deze film op orde te brengen, en deze blog is daar het perfecte medium voor. Maar als lezer bent u gewaarschuwd.

Nemo Nobody heeft de bijzondere gave dat hij alle mogelijkheden van het zogenaamde "butterfly-effect" kan zien. De theorie die beweert dat elke keuze die we maken een drastisch gevolg kan hebben in ons leven. Gedurende de film volgen we Nemo's mogelijke paden: we zien hoe ongelukkig hij is bij vrouw A en hoe hij sterft bij vrouw B. En dan is er nog vrouw C: Anna. Bij Anna leidt Nemo het leven dat we allemaal willen: puur geluk. Maar door dom toeval blijft dat ook niet duren. In de verscheidene scenario's die we doorheen de film zien is er geen één waarin alle rozegeur en maneschijn is.

Van Dormael refereert vaak naar allerhande wetenschappelijke theorieën, en de film kent gelijkenissen met onder andere de chaos- en snaartheorie. "Zolang je geen keuze maakt blijft alles mogelijk", wordt een aantal keer vermeld. Keuzes worden beschouwd als energiekwanta, die vooraleer ze "beslissen" over een lading (positief of negatief) beide tegelijk zijn, gezien ze over het potentieel beschikken. In iets mindere abstracte vorm valt dat te bezien als Schrödingers kat: er zijn twee mogelijke situaties, maar zolang er geen zekerheid is (in de vorm van een keuze) zijn ze beide tegelijk realiteit. En dat is hoe de film beleefd wordt. Centraal staat één grote keuze: Nemo's ouders scheiden en hij moet op één specifiek ogenblik kiezen bij wie hij blijft. Gezien zijn gave ziet hij wat voor ons anderhalf uur film betekent: een aantal mogelijke paden binnen zijn leven. Als kijker probeer je maar te achterhalen welk pad hij moet volgen om een gelukkig leven te leiden. Aan welke (in feite miljarden, maar binnen de film slechts een stuk of drie) variabelen moet hij voldoen om de rest van zijn dagen met Anna te mogen slijten? Wel... geen enkele.

Een gigantische pluim in de hoed van Van Dormael is dat het scenario effectief dynamisch is. Het is niet voldoende om alles te lezen (zoals, laat ons eerlijk zijn, in quasi 99% van alle films), het moet ook binnen de juiste tijdsgeest beleefd worden. Het als kijker zoeken naar de juiste keuze voor Nemo is een essentieel onderdeel om de film te begrijpen. Gezien er geen juiste keuze is klinkt dat behoorlijk deprimerend, maar uiteindelijk worden we gezegend met de zeemzoete levensles: er is geen juist pad, maar ook geen verkeerd. Elk pad is de moeite waard en kent een zekere schoonheid die als kijker onzichtbaar is. Hoe kan je schoonheid zien binnen het leven waar Nemo's vrouw manisch depressief is en hem uiteindelijk verlaat? Het is een heel "pluk de dag" gebeuren: wij beschikken niet over Nemo's gave en moeten het stellen met de keuzes die we maken, ookal belanden we op ons dertigste in een coma.

Want uiteindelijk is vrije wil een illusie, ookal wordt het in Mr. Nobody compleet omgekeerd weergegeven. Een keuze maken zonder de uitkomst van beide kanten te weten is gokken, en gokken is dan weer het exact tegenovergestelde van een eigen keuze maken. Voor de kijker die niet over Nemo's gave beschikt bestaat er dus niets als een keuze, alleen maar een gok. En zelfs al zouden we alle uitkomsten weten: wat als er geen enkel eindpunt voor ons bestaat waar we mee willen leven? Daar valt nu eenmaal niets aan te veranderen. Dat lijkt allemaal behoorlijk deprimerend, luguber en zelfs sadistisch, en dat is het op dat moment ook.

Maar de keuze die Nemo uiteindelijk maakt lijkt compleet haaks te staan op de verdere thematiek van de film. Hij kiest voor vader, noch moeder en loopt weg van de situatie. Hij weigert te kiezen en houdt op die manier beide mogelijkheden open. Gedreven door "het lot" eindigt hij - in tegenstelling tot eender welke keuze hij doorheen de film ook maakt - samen met Anna. Ik weet het, dat klinkt als "romantische komedie" materiaal, maar hou die zucht nog even achterwege. Gezien vrije wil in het grote geheel onbestaand is, zal iedereen uiteindelijk eindigen "waar hij hoort te eindigen". Er is een levensweg voor ons voorgeschreven, en ongeacht wat we denken te kiezen, zullen we bij het juiste einde aankomen. Of dat juiste einde even mooi is als dat van Nemo is een andere zaak, maar zolang de tijd lineair is bestaat er geen manier om te weten hoe je leven anders verlopen zou zijn. Want ookal is het volkomen menselijk om melancholisch terug te denken ("als ik die andere job had gekozen zou mijn leven er zoveel beter uitzien"), toont Nemo Nobody dat zo'n zaken onmogelijk in te schatten zijn. Door het lot te laten beslissen blijkt dat de film die tien minuten eerder nog zo'n duistere thematiek kende, gelooft in de ware liefde. Hij belandt bij de persoon bij wie hij hoort te belanden, ondanks de zoveel duidelijkere mogelijkheden.

Misschien is het juist daarom dat Mr. Nobody zo'n indruk op mij heeft achtergelaten. Een film die zo sterk teert op de wetenschap, maar uiteindelijk gewoon even dom romantisch is als de gemiddelde romcom. Het stemt in met het beeld dat ik mezelf graag voorhou: als man van wetenschap die niet verbitterd raakt door pure feiten. Bestaat ware liefde? Bestaat vrije wil? Bestaat er een God? Het zijn twee kanten van een spectrum die steeds weer met elkaar botsen: er is de rede, en er is het geloof. Maar waarom zouden we een kant moeten kiezen? Mr. Nobody is een mooie weergave van hoe we als mens ook in wezen een energiekwantum zijn: zolang we geen kant kiezen zijn we vrij om beide tegelijk te zijn. Het bestuderen van de wetten van de wetenschap, maar ook je eigen spiritualiteit onderzoeken en jezelf onderwerpen aan minder tastbare ideeën. Het is één van de weinige filosofische zaken waar ik zelf als eens aan denk, en Mr. Nobody heeft deze dogma's in mijn ogen - al zij het indirect - sterk geneutraliseerd.

En dat is slechts de oppervlakte van de thematiek in Mr. Nobody. Van Dormael heeft nog veel meer te zeggen over minder existentiële zaken, en de schrijver/regisseur komt maar net weg met die karrevracht aan onderwerpen. Op een gegeven punt lijkt de film te gaan barsten onder zijn eigen gewicht, maar het weet dat probleem feilloos te omzeilen. Mede door het plot zelf. Als kijker ben je logischerwijs bezig met al de mogelijkheden van Nemo's toekomst, maar uiteindelijk heeft dat nauwelijks met de essentie van de film te maken. Om Mr. Nobody in zijn meest ruime betekenis te kunnen begrijpen is die ingewikkelde structuur niet nodig: dat had gerust korter én op een lineaire manier gekunnen. Maar door deze vertelstijl prikkelt Van Dormael zijn publiek: we denken mee en blijven daardoor geïnvesteerd in de film. Want emotioneel is er nu eenmaal geen gigantische band met de film (alsnog sterker dan het gros der hedendaagse films), daarvoor is Nemo Nobody nu eenmaal te plat; je kan een personage dat ruim tien verschillende vormen aanneemt ook niet echt grondig uitbouwen. Maar door de uitdagende structuur kan je Mr. Nobody echt beleven, waar veel gelijkaardige films simpelweg ondergaan zouden worden. Inception deed het op dezelfde manier: zorg ervoor dat je publiek zijn focus behoudt door niet alles driemaal hapklaar voor te schotelen. Met het verschil dat het bij Mr. Nobody nog eens écht allemaal iets te betekenen heeft ook. Wie durft beweren dat "Inception te complex is" hoeft aan deze Mr. Nobody niet te beginnen: het is een gelijkaardige manier van film kijken, ookal verschillen de films verder op zowat elk vlak.

Er wordt goed geacteerd, de cinematografie is bijzonder knap en de soundtrack is fenomenaal. Maar dat zijn zaken waar ik in het geval van Mr. Nobody niet echt over wil uitbreiden. Want hoewel het op elk vlak een zeer knappe film is, is dat niet de reden waarom ik er zo intens van genoten heb. Cinema als medium is op zijn sterkst wanneer het een introspectieve kijk biedt en bijna persoonlijk lijkt te worden, en zo heb ik geen film meer gezien sinds... Where the Wild Things Are? Al is dit nog van een heel ander kaliber. Uiteindelijk is er ook sinds Inception geen film meer geweest die zo bij me is blijven rondspoken, al was dat bij Nolans film alleen maar in verband met het verhaal. Ach, het zal wel duidelijk zijn: ik ben onder de indruk van Mr. Nobody. Ik zou er nog een hele tijd over kunnen doorgaan, maar ik rond af om niet in herhaling te vallen en het enthousiasme binnen de recensie niet te laten uitdoven. Die 37 miljoen euro zullen ze nooit terugverdienen, maar Mr. Nobody was elke cent waard.

Mijn excuses voor de meest nerdy videogame-referentie quotering die deze blog dusver kent, maar ik wou absoluut geen oranje vis onder deze recensie plaatsen. Voor de duidelijkheid: dat is dus zonder twijfel een 5/5.

2 januari 2011

Devil (2010)

De dochter van de demonische vrouw in Drag me to Hell, een goedkopere versie van Samuel L. Jackson, een oude vrouw die dwangmatig steelt, Joseph Gordon-Levitt's beste vriend in (500) Days of Summer en een louche mechanicus stappen een lift in. Alles gaat goed (zover een drukke liftcabine goed kàn gaan) wanneer de lift stilvalt. Geen bijster interessante film, denkt u, maar er is meer. Eén van deze vijf personages is namelijk Lucifer, Beëlzebub, Dracula, El Diablo, Satan, jawel: de duivel hemzelve! Daarmee weet je vanzelf al dat je geen grootse cinema moet verwachten, maar toch: is dit redelijk interessante uitgangspunt voldoende om de rit interessant te houden, of liet deze helse whodunnit ons toch maar koud?

Wie mij een beetje kent weet dat ik van de naam M. Night Shyamalan altijd enthousiast word. Shyamalan-films zijn nu eenmaal "like a box of chocolats" wanneer je suikerziekte hebt: goede films heeft die man nooit echt afgeleverd (Unbreakable heeft mij nooit iets gedaan en The Sixth Sense bleek grotendeels plagiaat). Maar ik geef hem op basis van de wonderbaarlijke hilariteit die The Happening is toch nog minstens vijf films krediet. Zijn eerste kans wist hij finaal te verprutsen met het afschuwelijke The Last Airbender, en zijn tweede kans... wel, dat zou in principe deze Devil moeten zijn. Maar van een Shyamalan kunnen we niet echt spreken. Vooraf werd gezegd dat de zogenaamde Night Chronicles-trilogie (hoe dik kan een nek überhaupt worden?) opgezet zou worden uit Shyamalan-scripts, die door andere regisseurs gedraaid zouden worden. Niets van dat: het scenario werd geschreven door Brian Nelson (die eerder met Hard Candy al een gelijkaardig "een aantal mensen in een kleine ruimte" script schreef) en Shyamalan wordt enkele genoemd als schrijver van het verhaal. In principe is dit dus een film waar Shyamalan andere filmmakers bij zich nam, en zei "maak eens een film zoals Tien Kleine Negertjes, maar dan in een lift met de duivel". Meer dan dat heb je niet nodig om de epische bewoording "The Night Chronicles" te verdienen.

Devil komt door zijn beperkte scope en korte speelduur (ongeveer een uur en een kwartier) over als een aflevering van een Twilight Zone-achtige serie. Er worden vijf platte personages in een specifieke situatie gedropt, enige thematiek of personageontwikkeling moet je daar niet in verwachten. Devil draait puur om de rit: hoeveel fun heb je met het volgen van deze situatie? En in dat opzicht is het één van de beste films waar Shyamalan zijn naam al mee heeft besmeurd.

Belangrijk bij een whodunnit is natuurlijk de ontknoping. Gezien Shyamalan's reputatie zoekt iedereen vanaf het begin naar de twist (wat in een film als The Village voor een bijzonder pijnlijke tegenvaller kan zorgen), en het is aangenaam om nog eens écht verrast te worden. Jawel, ik zag em totaal niet aankomen! Natuurlijk heb je tegenwoordig altijd mensen die zullen zeggen dat ze het wisten: in een film als Shutter Island kan dat natuurlijk, maar iemand die beweert dat hij van begin tot eind wist wie de duivel is verdient een klap in het gezicht.

Ik las achteraf pas op IMDB dat Shyamalan het scenario niet geschreven heeft, en dat heeft mij effectief verrast. Vooral omdat het er echt alle schijn van heeft dat dit scenario uit de pen van deze ex-nachtwinkeluitbater geperst werd. Zo is er een bepaald plotpunt dat zo volkomen hilarisch is dat het probleemloos binnen The Happening had gepast. Onder de crew die de beelden van de beveiligingscamera observeert zit een hypergelovige Mexicaan. Op een bepaald ogenblik is hij er van overtuigd dat één van de vijf personen de duivel is, maar hoe kan je andere mensen overtuigen van zo'n lastige zaak? "When he's near, everything goes wrong", zegt hij, waarop hij een boterham met confituur de lucht in gooit. De boterham landt met de besmeerde kant naar beneden: de duivel is aanwezig! Of gewoon compleet ridicule dialogen, zoals de politieagent die de vijf liftgevangenen gerust probeert te stellen: "You won't have to keep up with this much longer, we have the building surrounded by police".

Qua regie is het behoorlijk secuur, met een aantal schoonheidsfoutjes. De film beginnen met een omgekeerde skyline is belachelijk en de sterftes binnen de lift zijn niet echt geïnspireerd. Maar toch weten John Erick Dowdle en zijn broer een zekere spanning te creëren. Atmosferisch zit de film zeer goed, vooral tijdens de scènes die zich in de lift afspelen. Het is slechts wanneer we buiten die kleine ruimte treden dat Devil een beetje van zijn glans verliest.

Want niet alleen zijn die scènes minder interessant om volgen, maar er wordt ons ook een hoop zinloos subplot opgedwongen. Een wel heel domme bewaker die zichzelf elektrocuteert, het verleden van een resercheur, ... Devil heeft het allemaal niet nodig. Het lijkt vooral opvulling om een min of meer acceptabele speelduur te bereiken. Dus in principe is Devil te dun gesmeerd om echt over een goede film te kunnen spreken. Het materiaal biedt drie kwartier lang dikke fun, maar er zit wat afval tussen dat wat afbreuk doet aan de film en het tempo soms een beetje doet stotteren. Devil is absoluut niets hoogstaands en je kan met gemak flinke gaten in de dunne (maar amusante) premisse prikken. Maar de amusementswaarde ligt vrij hoog en - ik blijf erbij - het einde is gewoon gigantisch tof. Kom maar op met die tweede Night Chronicles.

1 januari 2011

Scott Pilgrim vs. The World (2010)

Goed, ik ben een beetje een geek. Nu ook weer niet zo'n sociaal gehandicapte puistenkop met een bokaalbril op zijn neus, maar gezien mijn voorliefde voor retro-videogames, progrock (de meest nerdy aller muziekstijlen), sciencefiction én mijn internetverslaving kan ik het nu niet bepaald ontkennen. Lotgenoten (ruw geschat twintigers die met Nintendo opgegroeid zijn) zullen zich bijzonder sterk met Scott Pilgrim vs. The World kunnen vermaken. De film zit vol met verwijzingen naar oude games en films en speelt zich zelfs af als een game: Scott moet de zeven exen (als het ware levels in een game) van zijn nieuwe vriendin verslaan. Dat is een nogal plat uitgangspunt, toegegeven, maar dat moet daarom nog niet negatief zijn.

Er wordt nogal vaak gezegd dat Scott Pilgrim puur draait om de stijl, en dat daaronder niets te beleven valt. Dat is een flinke overdrijving; met wat goede wil kan je in Scott Pilgrim een coming-of-age zien. Als visualisering van de hele zogenaamde slacker-generatie (ik steek spontaan mijn hand omhoog) beslist Scott aan het einde van de film wat hij met zijn leven wil aanvangen - iets ambitieuzer dan het bereikte 'leef in het moment' hadden we niet verwacht - en leert hij wat dingen over liefde, zelfrespect en al die andere basiszaken. Iets interessants? Maar neen, natuurlijk niet. Maar het is wel 'iets', en dat iets wordt bijzonder mooi verpakt.

Want het is wel degelijk een stijl boven inhoud film, en wie durft daar in deze tijden nog over klagen? Avatar was verdomme een flink spektakel, en zelfs de Avatar-haters zullen zich met pakweg The Untouchables flink vermaakt hebben. Soms moet je een film gewoon beleven zonder er te veel bij na te denken, en in dat opzicht is Scott Pilgrim vs. The World meer dan geslaagd.

Het kostte de film ongeveer vijftien seconden om mij te doen zwichten. Eerst is er een shot van een gepixeliseerd Universal-logo, compleet met een 8-bit variant op de welgekende muziek. Ik moest al meteen glimlachen. We krijgen een korte opzet van het hoofdpersonage, waarna de camera Star Wars-achtig naar beneden beweegt, onder de tonen van The Legend of Zelda: A Link to the Past. Tja, vanaf dat moment ben ik compleet verkocht. Op die twee referenties alleen al had ik wel een kwartier kunnen teren, maar er zit zoveel meer in deze film. Persoonlijke favoriet: Scott's band noemt 'The Sex Bob-Ombs', een geniale samensmelting waar mijn muziek- en mijn Mario-hart sneller van begint te kloppen, ongeacht mijn gigantische hekel aan 'The Sex Pistols'. En ook de filmgeeks worden niet vergeten, zo zijn er referenties naar pakweg Seinfeld, Eternal Sunshine of the Spotless Mind en The Big Lebowski. "It's a league game".

Nuja, dat is niet zozeer stijl als een Where's Waldo-filmervaring. Maar ook de effectieve stijl van de film is om in te kaderen. Regisseur Edgar Wright (van het geweldige Shaun of the Dead en het nog geweldigere Hot Fuzz) toont zich wederom als een pracht van een filmmaker. Net als bij zijn persiflages ligt het tempo zeer hoog en is er geen moment om je te vervelen, en door de spitsvondige dialogen (Wright heeft ook weer aan het screenplay geholpen) stoort dat tempo ook niet. Gezien de plot in principe uit zeven opeenvolgende gevechten bestaat had de film enorm repetitief kunnen worden, maar er zit genoeg variatie binnen het geheel om dat probleem compleet te omzeilen. Eén van de gevechten is bijvoorbeeld tegen een veganist die over Saiyan-krachten (kent uw Dragon Ball Z) beschikt, maar misleid wordt tot het drinken van melk, waarna de "Vegan-police" zijn krachten komt wegnemen. Dat is zo bizar dat het eigenlijk niet zou mogen werken, maar toch ga je er in mee. Verder bevestigt Wright gewoon het meesterschap dat we in zijn vorige films al zagen: zijn scènes steken gewoon zeer goed in elkaar, en in Scott Pilgrim valt het vooral op hoe goed hij zijn shots samenstelt. Het ideale voorbeeld om zijn kunde aan te tonen: de gevechtscènes in deze film (en dat zijn er een hoop, want dit is in feite ongeveer een Jackie Chan-film) zijn gewoonweg van op een genietbare afstand gefilmd én aan een toepasselijk tempo in elkaar gemonteerd. Daar kan zowat elke actiefilm van de laatste tien jaar een flink punt aan zuigen.

Nog zoiets wat opmerkelijk goed is in deze film: de speciale effecten. De Street Fighter-eske gevechten zijn natuurlijk één ding, met vliegende projectielen en lichtzwaarden overal, maar ook doorheen de film wordt de stijl van het stripboek ("graphic novel", mijn gat!) perfect gehanteerd. Van de prachtige oldskool Batman-achtige "KAPOW"s die luchtig in het rond gestrooid worden tot de mozaïek-shots: alles werkt perfect. Visueel is de film gewoon af, en ook de muziek is fenomenaal met hopen alternatieve rock, punkrock en weer doorspekt met een gigantische hoeveelheid referenties. Je had van Scott Pilgrim vs. The World onmogelijk meer kunnen verwachten. De film hanteert een aantal keer zelfs een animatie-stijl zonder in een treinramp als Revolver uit te draaien; die Edgar Wright weet donders goed waar hij mee bezig is.

Nog zo'n frequent kritiekpunt is Michael Cera: ja, hij speelt altijd hetzelfde personage en staat weer op zijn meest Michael Cera te spelen, dat klopt. De "cool kid" en "vrouwenverslinder" status die je uit de dialogen opmaakt zien we echt niet bij hem terug, want hij is nog altijd dezelfde vreemde, stille jongen die hij in Arrested Development was. Maar uiteindelijk heb ik mij daar niet aan gestoord: Cera draagt de film verrassend goed en ik vond hem enigszins charismatisch, hoe gek dat ook moge klinken. Hij is misschien wel weer diezelfde sukkel uit Juno en Superbad, maar die sukkel past misschien wel beter binnen Scott Pilgrim dan de befaamde vrouwenverslinder zou zijn. En Michael Cera doet nochtans zo hard zijn best. Hij zegt als Canadees personage zelfs één keer het befaamde stopwoordje, in de zin "So this is a date, eh?". Fargo is er niets tegen.

En de rest van de cast is gewoonweg foutloos, zowel in keuze als in uitvoering. Mary Elizabeth Winstead als nerdchick? Wees maar zeker. Anna Kendrick als liefhebbende zus? Foutloos. Anna Kendrick als liefhebbende jongere zus? Errrr, ok, dat wringt een beetje. We zien zelfs oude Arrested Development bekende Mae Whitman (zij?) terug als één van de zeven ex-vriendjes (je leest het juist). Maar binnen deze geweldige cast zijn er twee acteurs die met de film gaan lopen. Kieran Culkin, broer van Home Alone-schreeuwlelijk Macaulay Culkin, schittert als hilarisch droge, homofiele kamergenoot van Scott. En ongeveer-debutant Ellen Wong steelt zowat elke scène waarin ze zit als Knives Chau, Scott's zeventienjarige Aziatische vriendin met wie hij het vergeet uit te maken wanneer hij zijn nieuwe vlam ontmoet. Ze weet naast de onoverkomelijke schattigheid (ze speelt nu eenmaal een jong, Aziatisch schoolmeisje) ook meer in haar rol te steken, een rol die heel makkelijk gereduceerd had kunnen worden tot een plat, eendimensionaal iemand.

Het moge duidelijk zijn: Scott Pilgrim vs. The World is een geweldig frisse film. De visuele aanpak weet de manier waarop strips (op serieuze, duistere strips als Watchmen na) verfilmd worden te herdefiniëren. Het vliegt voorbij, staat vol van de immens leuke details en is een genot om naar te kijken. Jammer dat deze hoogst originele film geen winst wist te boeken, maar artistiek gezien is het ongetwijfeld een succes.

En het lijkt mij meer dan waarschijnlijk dat dat cijfer tijdens één van de volgende kijkbeurten (die ongetwijfeld zullen volgen) nog met een halfje zal stijgen.

31 december 2010

Frits en Freddy (2010)

De meest zelfzekere Vlaamse film in zeer lange tijd, zoveel is zeker. Doordat producenten Mark Punt en Guy Goossens gedeeltelijk zelf voor de financiering van Frits en Freddy zorgden moeten ze nu maarliefst 350.000 (!!!) bezoekers lokken om nog maar uit de schulden te komen. Gezien de Vlaamse film het tegenwoordig zéér goed doet, de propaganda voor deze film enorm was en de mond-aan-mond zijn werk goed doet (de zaal waar ik was zat overvol, en dat op een donderdag) is dat geen onmogelijke opdracht, maar toch op zijn minst dapper. En daar sta ik dan als nietsbetekendende internetrecensent, klaar om een finaal oordeel uit te spreken. En... hoe zou ik het überhaupt over mijn hart kunnen krijgen deze film af te raden? Frits en Freddy is een straatartiest die slechts een handvol van je kleingeld vraagt, en in ruil bieden ze echt wel degelijk entertainment.

Geschreven door Mark Punt en geregisseerd door Guy Goossens. Dit duo bracht ons eerder de volprezen serie Matroesjka's, dus je weet al dat het om te lachen is. Ditmaal geen Russische prostituees of oerdegelijk geweld tegen vrouwen, maar een onvervalste 'Fargo met een hoek af'. Kidnappers en gekidnapte bekokstoven samen een plan, waarna vanalles misloopt. Allesbehalve origineel, natuurlijk, maar uiteindelijk werkt dit uitgangspunt (inmiddels al behoorlijk cliché) verrassend goed.

Al is er nog wel wat meer te beleven dan enkel dat, natuurlijk. Frits en Freddy zijn twee broers die bijbels verkopen en ook al eens iemand durven overvallen. Wanneer ze bij Wim Opbrouck binnen- en buitenwandelen (op zoek naar zijn zwart geld) binden ze hem vast. Maar de antihelden hebben de pech dat Opbrouck een maffiabaas (of iets in die trend) is, dus hij gaat bij hen op bezoekt en blaast de auto van de broers hun moemoe op. Waarop zij dan weer zijn vrouw kidnappen en naar de Ardennen trekken. Onderweg kidnappen ze per ongeluk ook nog een politieagent en een liftster, want zo'n dingen gebeuren nu eenmaal. Ondertussen is er natuurlijk heel wat te doen rond allerhande zaken, zoals daar zijn losgeld (oké, een mix van Fargo en The Big Lebowski is misschien een meer gepaste omschrijving), de camionette van de buren en de Freddy die 'ne gevaarlijke zot' is.

In ware Woestijnvis-stijl (ookal heeft dat productiehuis hier niets mee te maken; we zien toch grotendeels dezelfde gezichten) is Frits en Freddy een bijzonder amusant kijkstuk met meerdere grappen waarvan je hardop zal moeten lachen. Het verschil tussen takken en wortels, een chihuahua verpletteren onder een staande klok, ... het zijn allemaal bijzonder geslaagde gags. Maar het beste aan de film is ongetwijfeld de interactie tussen de broers Frits en Freddy. Door de compleet perfect op elkaar ingespeelde Peter van den Begin en vooral Tom van Dyck (de beste Vlaamse comedy-acteur, met gemak) valt er altijd wel iets te lachen. Er zit duidelijk zoveel speelplezier binnen die twee personages dat je gewoon geen hekel aan deze film kan hebben, daar is het allemaal veel te plezant voor.

En ook de rest van de cast wordt aangevuld met sterke rollen. De altijd even droge Frank 'vuilen absjaar' Aendenboom, de jammerende Lukas van den Eynde, een charismatische Tania Kloek, brulaap Wim Opbrouck, etc. etc. Een verzameling grote Vlaamse acteurs die allemaal sterk staan te spelen. En dan is er nog Erika van Tielen: schoon snoetje en allerminst onaardig om naar te kijken, maar dat acteren gaat haar toch niet goed af. Toegegeven, het is haar debuut en ze staat tussen gevestigde waarden, maar ze verbleekt er toch compleet naast. Ze zou er goed aan doen eerst wat ervaring op te bouwen bij enkele TV-programma's, want ze is duidelijk nog veel te groen achter de oren om met de echte acteurs mee te spelen, ookal is het maar een kleine rol. Maar het is zeker niet zo storend dat het je uit de film zal halen, want als dat wel het geval is moet je jezelf maar eens tegen het hoofd slaan om je eraan te herinneren dat je naar Erika van Tielen zit te kijken: acteren komt op de tweede plaats.

En hoogstaande cinema is dit natuurlijk niet. De ontknoping zie je van kilometers ver afkomen en enige spanning zit er hoegenaamd niet in. Frits en Freddy is er puur om je ermee te amuseren, en slaagt daar sterker in dan veel grote producties die van over de grens komen. Eén van de meest amusante én grappigste films dit jaar, dus trommel maar snel 350.000 vrienden op en ga dit zien!

Wat ook opviel was dat het geluid in mijn bioscoop bijzonder zwak stond. Geen idee of dat aan de geluidsband of de cinema lag, maar het stoorde wel.